Kwas szczawiowy to jeden z podstawowych sposobów leczenia warrozy w okresie bez czerwiu – późną jesienią i zimą albo latem, po izolacji matki. Stosuje się go na trzy sposoby: polewanie (nakrapianie) uliczek między ramkami, odparowanie (sublimację) i oprysk. Poniżej znajdziesz dawki z ulotek zarejestrowanych leków, zasady bezpiecznego zabiegu i kalkulator roztworu na dowolną liczbę rodzin.
Ważne. Kwas szczawiowy jest żrący, a za duża dawka osłabia i zabija pszczoły. W Polsce i w całej Unii Europejskiej warrozę leczy się zarejestrowanymi lekami weterynaryjnymi; leki z kwasem szczawiowym opisane niżej są wydawane na receptę weterynaryjną. Ten tekst nie zastępuje ulotki ani porady lekarza weterynarii – dawkę, sposób przygotowania i liczbę zabiegów zawsze bierz z ulotki leku, którego używasz.
Kiedy stosować kwas szczawiowy
- Tylko w rodzinach bez czerwiu albo z bardzo małą jego ilością. Kwas działa na roztocza siedzące na pszczołach; te w zasklepionym czerwiu przeżywają zabieg.
- Późna jesień i zima (zwykle listopad–grudzień) – zabieg „na czysto” przed zimowlą, gdy matka przestała czerwić.
- Lato – po miodobraniu, w rodzinach z izolowaną matką (według ulotki Api-Bioxal najlepiej po co najmniej 25 dniach izolacji, gdy nie ma już czerwiu), a także w odkładach i rojach, zanim pojawi się czerw kryty.
- Nie w czasie pożytku i nie przy nadstawkach. Okres karencji na miód wynosi zero dni, ale leków nie stosuje się, gdy pszczoły znoszą miód do odbioru.
- Wszystkie rodziny w pasiece naraz, żeby roztocza nie przeszły z nieleczonych uli.
Dawkowanie kwasu szczawiowego – według ulotek leków
| Metoda | Przygotowanie | Dawka | Ile razy, warunki |
|---|---|---|---|
| Polewanie – gotowy roztwór Api-Bioxal 62 mg/ml | gotowy do użycia | 5 ml na uliczkę obsiadaną przez pszczoły, strzykawką wzdłuż uliczki; maks. 50 ml na ul | jednorazowo; maks. 2 razy w roku (zima i/lub wiosna–lato) |
| Polewanie – proszek z syropem Varroxal 0,71 g/g | zima: 4 saszetki (8 g) + 200 ml letniego syropu 1:1 (30–35 °C) – roztwór 4% na 4 rodziny; lato: 6 saszetek (12 g) + 200 ml – roztwór 6% | 0,25 ml na dm² plastra: 3–4 ml na uliczkę (małe ramki, np. Zander, DNM), 5–6 ml (duże, np. Dadant) | jednorazowo, bez czerwiu; na zewnątrz powyżej –15 °C |
| Polewanie – dyspersja Oxybee | proszek wsypany do butelki z roztworem, podawać ciepłe (30–35 °C) | 5–6 ml na uliczkę, maks. 54 ml na rodzinę | jednorazowo, bez czerwiu; na zewnątrz min. 3 °C |
| Odparowanie (sublimacja) Varroxal 0,71 g/g | 1 saszetka (2 g kwasu dwuwodnego) w parowniku | 2 g na rodzinę | jesień/zima, 2–10 °C; drugi zabieg po 2 tygodniach tylko przy silnym porażeniu albo czerwiu w zimie |
| Oprysk Varroxal 0,71 g/g | 3 saszetki (6 g) + 200 ml letniej wody – roztwór 3% na 3 rodziny | 2–4 ml na stronę plastra obsiadaną przez pszczoły, maks. 80 ml na ul | jednorazowo; odkłady, roje, rodziny bez czerwiu; powyżej 8 °C |
Dane z ulotek leków zarejestrowanych w Polsce i w UE (stan: listopad 2026). Nazwy leków podajemy jako przykłady, a nie rekomendację. Stężenia różnych produktów się różnią – nie przenoś dawki z jednego leku na drugi.
Kalkulator roztworu kwasu szczawiowego 3,2%
Kalkulator liczy te same proporcje co kalkulator w aplikacji Hey Maya: 45 g kwasu szczawiowego dwuwodnego na 1 litr syropu 1:1 (0,625 kg cukru i 0,625 l wody). To ok. 3,2% w przeliczeniu na kwas bezwodny, czyli ok. 4,5% kwasu dwuwodnego. To rachunek pomocniczy – lek zarejestrowany przygotowuj dokładnie według ulotki.
: :
5 ml na każdą uliczkę obsiadaną przez pszczoły; zwykle nie więcej niż 50 ml na rodzinę.
Jak polewać pszczoły kwasem szczawiowym
- Załóż rękawice odporne na kwasy, okulary ochronne i półmaskę FFP2 (do odparowania i oprysku FFP3). Pracuj na zewnątrz albo w przewiewnym miejscu.
- Przygotuj roztwór w naczyniu niemetalowym, tuż przed zabiegiem. Syrop do rozpuszczenia proszku powinien być letni (30–35 °C) – zimny roztwór pszczoły gorzej rozprowadzają.
- Policz uliczki obsiadane przez pszczoły (patrząc z góry na beleczki ramek) i nabierz do strzykawki tyle roztworu, ile wynika z ulotki.
- Polewaj wolno wzdłuż każdej uliczki, prosto na pszczoły, a nie na ramki. W ulu dwukorpusowym zacznij od dolnego korpusu.
- Nie przekraczaj dawki i nie powtarzaj polewania w tym samym okresie – podwójne i potrójne dawki zwiększają śmiertelność pszczół i osłabiają rodzinę na wiosnę.
- Przez kilka dni nie otwieraj uli. Osyp roztoczy trwa ok. 2–3 tygodni – licz go na wkładce dennicowej.
Odparowanie i oprysk – na co uważać
Odparowanie wymaga parownika (sublimatora) i półmaski FFP3, bo pary kwasu są szkodliwe dla płuc. Zabieg robi się przy zamkniętym wylotku, jesienią lub zimą, przy temperaturze 2–10 °C; po zakończeniu wylotek zostaje jeszcze chwilę zamknięty. Oprysk stosuje się w odkładach, rojach i rodzinach bez czerwiu przy temperaturze powyżej 8 °C – każdą stronę plastra z pszczołami opryskuje się pod kątem ok. 45°, żeby nie lać roztworu do komórek. Kwas działa żrąco na metal, więc sprzęt po zabiegu trzeba umyć.
Leczenie warrozy w aplikacji Hey Maya
Kalkulator roztworu kwasu szczawiowego jest w aplikacji Hey Maya (Ustawienia → Kalkulatory → Kwas szczawiowy 3,2%) i działa bez internetu, także przy ulach.
Każde leczenie zapisuje się przy ulu: datę, lek i ilość (kwas w ml przy polewaniu albo w gramach przy odparowaniu). Osobno zapisuje się osyp roztoczy, a raport osypu warrozy pokazuje, jak zadziałało leczenie w każdym ulu.
Zabieg można też podać głosem, bez zdejmowania rękawic: „kwas czterdzieści mililitrów”.
Aplikacja jest bezpłatna na iPhone’a i Androida (sterowanie głosem w ramach subskrypcji): App Store – Google Play. Więcej o aplikacji Hey Maya.
Zobacz też: syrop dla pszczół – proporcje i kalkulator, karta przeglądu ula do druku i aplikacja dla pszczelarza – na co zwrócić uwagę.
Pytania i odpowiedzi
Ile kwasu szczawiowego na jedną rodzinę?
Przy polewaniu zwykle 5 ml roztworu na uliczkę obsiadaną przez pszczoły, najwyżej ok. 50 ml na rodzinę (Api-Bioxal roztwór – maks. 50 ml, Oxybee – maks. 54 ml). Przy odparowaniu 2 g kwasu szczawiowego dwuwodnego na rodzinę (Varroxal). Zawsze obowiązuje ulotka leku, którego używasz.
Kiedy podawać kwas szczawiowy pszczołom?
W okresie bez czerwiu: późną jesienią i zimą albo latem po izolacji matki, a także w odkładach i rojach. Kwas nie działa na roztocza w zasklepionym czerwiu. Nie stosuje się go w czasie pożytku ani przy nadstawkach.
Ile razy można polewać pszczoły kwasem szczawiowym?
Zwykle raz w danym okresie bez czerwiu. Api-Bioxal w roztworze można stosować najwyżej dwa razy w roku (zimą i/lub wiosną–latem). Powtarzanie zabiegu i większe dawki zwiększają śmiertelność pszczół.
Jak zrobić roztwór 3,2% kwasu szczawiowego?
45 g kwasu szczawiowego dwuwodnego na 1 litr syropu 1:1 (0,625 kg cukru i 0,625 l wody). To ok. 3,2% w przeliczeniu na kwas bezwodny i ok. 4,5% kwasu dwuwodnego. Lek zarejestrowany przygotowuje się według ulotki.
Źródła: ulotki leków w Rejestrze Produktów Leczniczych i w unijnej bazie weterynaryjnych produktów leczniczych.


